O przyszłości kształcenia prawniczego. Władze WPiA UG na Ogólnopolskim Zjeździe Dziekanów Wydziałów Prawa w Olsztynie
W dniach 2–4 września 2026 r. w Olsztynie odbył się Ogólnopolski Zjazd Dziekanów Wydziałów Prawa pod hasłem „Wyzwania współczesnej nauki w dobie przemian technologicznych i społecznych”. Gospodarzem trzydniowych obrad był Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.
Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego reprezentowali Dziekan dr hab. Wojciech Zalewski, prof. UG, Prodziekan ds. Kształcenia dr hab. Małgorzata Balwicka-Szczyrba, prof. UG, Prodziekan ds. Nauki dr hab. Piotr Uziębło, prof. UG oraz Prodziekan ds. Współpracy Międzynarodowej i Rozwoju dr hab. Marcin Michał Wiszowaty, prof. UG.
Program Zjazdu obejmował najważniejsze problemy, z którymi mierzą się obecnie polskie wydziały prawa. Dyskutowano m.in. o przyszłości kształcenia prawniczego i jego finansowaniu, nowym modelu ewaluacji nauk prawnych, zmianach demograficznych i na rynku pracy, wykorzystaniu sztucznej inteligencji w nauce i dydaktyce, współpracy międzynarodowej i umiędzynarodowieniu, praktycznym wymiarze kształcenia, potrzebach i oczekiwaniach nowych pokoleń studentów, dobrostanie społeczności akademickiej, rankingach oraz strategiach rozwoju i budowaniu międzynarodowej widoczności wydziałów prawa.
Między dostępnością a jakością kształcenia prawników
W pierwszym dniu Zjazdu odbył się panel „Kształcenie na kierunkach prawniczych w dobie zmian technologicznych i rynku pracy”, moderowany przez Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego dr hab. Ewelinę Całę-Wacinkiewicz, prof. US. W panelu wystąpili przedstawiciele Uniwersytetu Śląskiego, Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Uniwersytetu Kaliskiego. Dyskusja objęła ekonomiczne uwarunkowania kształcenia prawniczego, jego rozwój w warunkach napięcia między dostępnością a jakością, wybrane problemy organizacji studiów oraz wpływ sztucznej inteligencji na działalność naukową i proces przygotowywania prac dyplomowych i naukowych.
W panelu wystąpił Dziekan WPiA UG dr hab. Wojciech Zalewski, prof. UG, który wygłosił referat „Rozwój kształcenia prawniczego w Polsce – między dostępnością a jakością” wzbogacony prezentacją multimedialną.
Punktem wyjścia wystąpienia Dziekana W. Zalewskiego był humboldtiański model uniwersytetu, zakładający jedność badań naukowych i kształcenia oraz traktujący uniwersytet nie jako miejsce prostego przekazywania wiedzy czy przygotowania do konkretnego zawodu, lecz jako wspólnotę akademicką służącą samodzielnemu poznaniu, rozwojowi intelektualnemu i poszukiwaniu prawdy. W takim ujęciu kształcenie przyszłego prawnika nie może ograniczać się do wyposażenia go w zestaw aktualnie poszukiwanych na rynku kompetencji zawodowych, lecz powinno rozwijać zdolność krytycznego myślenia, samodzielnej oceny i rozumienia prawa w szerszym kontekście społecznym.
Na tym tle Dziekan Zalewski przedstawił szanse i zagrożenia dla współczesnego modelu kształcenia prawników, wynikające z nakładających się na siebie procesów: zmian demograficznych, przeobrażeń rynku edukacyjnego, rosnącej konkurencji między uczelniami, przemian społecznych oraz dynamicznego rozwoju nowych technologii. Analizując ewolucję szkolnictwa prawniczego w Polsce, wskazał na napięcie pomiędzy zwiększaniem dostępności studiów a odpowiedzialnością uczelni za zachowanie ich wysokiej jakości.
Jednym z zasadniczych wątków referatu były konsekwencje zmiany skali i struktury rynku kształcenia prawniczego. Dziekan zwrócił uwagę, że poszerzenie dostępu do studiów prawniczych, będące jednym z istotnych procesów ostatnich dekad, stawia przed wydziałami coraz trudniejsze pytania o warunki zachowania wysokich standardów kształcenia. Na sytuację tę nakładają się pojawienie nowych podmiotów oferujących studia prawnicze, presja ekonomiczna związana z kosztami kształcenia, konkurencja o malejącą liczbę kandydatów oraz szybko zmieniające się oczekiwania wobec absolwentów. W tej sytuacji odpowiedzialność wydziału prawa nie może sprowadzać się do reagowania na bieżący popyt edukacyjny, lecz wymaga także świadomego określenia, jaki model wykształcenia prawniczego powinien zostać zachowany w dłuższej perspektywie.
Referat został osadzony również w szerszym, międzynarodowym kontekście. Dziekan przytoczył dane statystyczne dotyczące rozwoju kształcenia prawniczego i rynku prawniczego na świecie, pokazując skalę zachodzących zmian oraz ich znaczenie dla przyszłości polskich wydziałów prawa. Wśród omawianych problemów znalazły się zarówno przemiany modelu wykonywania zawodów prawniczych, jak i konieczność odpowiedzi uniwersytetów na nowe oczekiwania studentów i rynku pracy. Szczególną uwagę poświęcono także wpływowi sztucznej inteligencji, która z jednej strony tworzy nowe możliwości, a z drugiej zmusza do ponownego postawienia pytania o kompetencje, których nie powinno zabraknąć przyszłemu prawnikowi.
W konkluzji Dziekan Wojciech Zalewski wyraził nadzieję na powrót do humboldtiańskiego ideału uniwersytetu, podkreślając, że nie jest on anachronizmem, lecz modelem możliwym do twórczego wykorzystania również we współczesnych warunkach. Wobec gwałtownych zmian technologicznych, w tym rozwoju generatywnej sztucznej inteligencji, zdolność uniwersytetu do kształtowania samodzielności intelektualnej, krytycznego myślenia i odpowiedzialności przyszłych prawników może okazać się nie mniej, lecz bardziej potrzebna niż dotychczas.
Znaczenie wystąpienia dla debaty prowadzonej podczas Zjazdu potwierdziły kolejne panele – do tez przedstawionych przez Dziekana WPiA UG wielokrotnie odwoływali się późniejsi referenci i uczestnicy dyskusji.
Umiędzynarodowienie jako funkcja strategiczna wydziału
Drugiego dnia Zjazdu odbył się panel „Umiędzynarodowienie kształcenia prawniczego”, moderowany przez Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego dr. hab. Jacka Przygodzkiego, prof. UWr.
Swoje referaty przedstawili przedstawiciele czterech wydziałów prawa – z Lublina, Warszawy, Białegostoku i Gdańska – prezentując różne modele i doświadczenia związane z umiędzynarodowieniem: od programów podwójnego dyplomu, przez skalę i efekty umiędzynarodowienia działalności wydziału oraz budowanie strategicznych partnerstw, po strategiczne znaczenie umiędzynarodowienia dla całego modelu rozwoju wydziału prawa.
W panelu wystąpił Prodziekan ds. Współpracy Międzynarodowej i Rozwoju dr hab. Marcin Michał Wiszowaty, prof. UG, z referatem „Od mobilności do modelu rozwoju: umiędzynarodowienie jako funkcja strategiczna wydziału prawa”. Punktem wyjścia była analiza doświadczeń WPiA UG z ostatnich sześciu lat, potraktowanych jako swoiste „gdańskie laboratorium umiędzynarodowienia”. Na przykładach zarówno udanych przedsięwzięć, jak i błędów oraz projektów wymagających korekty pokazana została ewolucja od modelu opartego przede wszystkim na mobilności i pojedynczych inicjatywach do traktowania umiędzynarodowienia jako elementu długofalowego rozwoju Wydziału.
Referat został osadzony w szerszym kontekście zmian demograficznych oraz przekształceń europejskiego i światowego rynku szkolnictwa wyższego. Jego główna teza zakładała, że umiędzynarodowienie nie powinno być już celem samym w sobie ani odrębnym, dodatkowym obszarem aktywności wydziału. Powinno pełnić funkcję strategiczną, wspierając jakość kształcenia, badania i rozwój kadry, rekrutację, widoczność oraz odporność organizacyjną i finansową Wydziału. Jednocześnie dalszego rozwoju współpracy międzynarodowej przy ograniczonych zasobach i silnej konkurencji międzynarodowej nie można opierać wyłącznie na mnożeniu kolejnych projektów i mobilności. Istotne staje się takie łączenie istniejących zasobów, aby jedno przedsięwzięcie służyło kilku celom rozwojowym, angażując akademików, studentów i administrację.
Szczególną uwagę poświęcono Internationalization at Home, czyli tworzeniu na Wydziale międzynarodowego środowiska akademickiego z myślą o studentach, wykładowcach i administracji akademickiej, którzy nie uczestniczą w mobilnościach zagranicznych. W konkluzji wskazano na pozorny paradoks: im bardziej strategiczne staje się umiędzynarodowienie, tym mniej powinno przypominać odrębną działalność. Powinno stawać się naturalnym elementem projektowania kształcenia, działalności naukowej i podejmowania decyzji o rozwoju współczesnego wydziału prawa.
Praktycznym rozwinięciem tej koncepcji była przedstawiona na zakończenie propozycja stworzenia wspólnego, anglojęzycznego międzynarodowego Moot Court pod auspicjami polskich wydziałów prawa, wykorzystującego ich różne sieci zagranicznych partnerów, akademików i praktyków. Ideą projektu jest połączenie istniejących zasobów poszczególnych wydziałów w przedsięwzięciu, którego międzynarodowa skala byłaby trudna do osiągnięcia przez każdy z nich osobno. Propozycja wzbudziła spore zainteresowanie i już w czasie Zjazdu rozpoczęto rozmowy na temat wspólnej realizacji tego projektu.
W trakcie panelu obrady odwiedził Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dr Marcin Kulasek, który przysłuchiwał się dyskusji poświęconej umiędzynarodowieniu kształcenia prawniczego.
Jubileusz 25-lecia WPiA UWM
Tegoroczny Zjazd miał szczególny charakter dla gospodarzy, ponieważ został połączony z obchodami 25-lecia Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Jubileuszowi poświęcono uroczystą sesję plenarną, obejmującą wystąpienia okolicznościowe i program artystyczny.
Całej społeczności WPiA UWM składamy serdeczne gratulacje z okazji jubileuszu 25-lecia Wydziału.
Szczególne gratulacje i podziękowania kierujemy na ręce Pani Dziekan, dr hab. Krystyny Szczechowicz, prof. UWM – zarówno z okazji jubileuszu, jak i znakomitej organizacji Ogólnopolskiego Zjazdu Dziekanów Wydziałów Prawa, który stworzył przestrzeń do pogłębionej dyskusji nad najważniejszymi problemami współczesnego kształcenia prawniczego i zarządzania wydziałami prawa.
Trzy dni olsztyńskiego Zjazdu pozwoliły skonfrontować doświadczenia różnych ośrodków akademickich i spojrzeć na przyszłość wydziałów prawa z perspektywy znacznie szerszej niż poszczególne problemy dydaktyczne, naukowe czy organizacyjne.
Za rok Ogólnopolski Zjazd Dziekanów Wydziałów Prawa odbędzie się w Warszawie. Gospodarzem kolejnego spotkania będzie Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.
