Relacja: „Ingerencja państwa na rynku ubezpieczeniowym...”
Konferencja „Ingerencja państwa na rynku ubezpieczeniowym – czuły opiekun czy autorytarny regulator?”, która odbyła się w ubiegły piątek na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego, zgromadziła środowisko naukowe zajmujące się prawem ubezpieczeniowym w Polsce, a także kluczowych przedstawicieli rynku, na czele z Polską Izbą Ubezpieczeń oraz Rzecznikiem Finansowym. Wydarzenie stanowiło kolejną odsłonę cyklu „nauka dla praktyki – praktyka dla nauki”, zapoczątkowanego z inicjatywy dr hab. Doroty Maśniak, prof. UG, która w czasie przewodniczenia AIDA Polska zainicjowała trwałą platformę dialogu między doktryną a praktyką rynku ubezpieczeniowego. Cykl ten, rozwijany przez Pracownię Prawa Ubezpieczeniowego WPiA UG, jest obecnie kontynuowany we współpracy z ośrodkami naukowymi z całego kraju.
Konferencja odbyła się pod patronatem Rzecznika Finansowego oraz Dziekana WPiA UG, dr hab. Wojciecha Zalewskiego, prof. UG. Wśród gości reprezentujących praktykę rynku ubezpieczeniowego obecni byli m.in. Wiceprezes Polska Izba Ubezpieczeń Piotr Wrzesiński wraz z Dyrektorką Biura Prawnego PIU - Anną Wężowską, a także Zastępca Rzecznika Finansowego dr hab. Marcin Kawiński, prof. SGH.
Sponsorem wydarzenia było Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń ERGO Hestia S.A.
Uzupełniając relację o szczegółowy przebieg poszczególnych wystąpień, warto odtworzyć intelektualną dynamikę konferencji, która – zgodnie z programem – została podzielona na trzy panele tematyczne.
I PANEL – powrót państwa i nowe narzędzia oddziaływania
Panel, moderowany przez dr hab. Katarzynę Malinowską, prof. ALK, otworzył wykład prof. Pierpaolo Marano z Uniwersytetu w Malcie (L-Università ta' Malta) pt. "The Return of the State in European Insurance Law". Prelegent wskazał na wyraźny trend „powrotu państwa” w europejskim prawie ubezpieczeniowym, podkreślając rosnącą rolę regulatorów w odpowiedzi na kryzysy rynkowe i potrzebę ochrony konsumenta.
Następnie dr Damian Cyman (UG) zaprezentował referat dotyczący ekonomii behawioralnej ("Nudging the Insured"), wskazując, że państwo coraz częściej wykorzystuje subtelne mechanizmy wpływu na decyzje ubezpieczonych zamiast klasycznych narzędzi normatywnych. Zwrócił uwagę, że takie podejście może być skuteczne, ale rodzi pytania o granice ingerencji.
Wystąpienie dr hab. Katarzyny Malinowskiej, prof. ALK koncentrowało się na prewencji jako kluczowej funkcji dystrybucji ubezpieczeń. Prelegentka przekonywała, że zapobieganie szkodom powinno być traktowane jako centralny element systemu ubezpieczeniowego, a nie jedynie jego funkcja uboczna.
Dyskusja w tym panelu pokazała, że uczestnicy dostrzegają rosnącą rolę „miękkiego paternalizmu” państwa, jednak nie ma zgody co do tego, gdzie przebiega granica między wsparciem a nadregulacją.
II PANEL – praktyka rynku i granice ingerencji
Drugi panel, moderowany przez dr hab. Dorotę Maśniak, prof. UG, miał szczególne znaczenie ze względu na obecność przedstawicieli instytucji publicznych i rynku.
Dr hab. Marcin Kawiński, prof. SGH, jako Zastępca Rzecznika Finansowego, przedstawił perspektywę ochrony klienta rynku finansowego, podkreślając konieczność aktywnej roli państwa w eliminowaniu asymetrii informacyjnej.
Wystąpienie Piotra Wrzesińskiego - Wiceprezesa Polskiej Izby Ubezpieczeń ukazało spojrzenie rynku – zaakcentował on potrzebę stabilności regulacyjnej oraz dialogu z ustawodawcą, wskazując, że nadmierna ingerencja może ograniczać innowacyjność sektora.
Dr hab. Dariusz Fuchs, prof. UKSW podjął temat ingerencji w kontekście dobra ogólnego, analizując, kiedy interwencja państwa jest uzasadniona z punktu widzenia interesu publicznego. Dr hab. Jakub Pokrzywniak, prof. UAM skupił się na rekomendacjach nadzorczych KNF jako narzędziu wpływu na zakłady ubezpieczeń, wskazując na ich quasi-normatywny charakter. Z kolei dr hab. Bartosz Kucharski, prof. UŁ omówił rekomendacje dystrybucyjne KNF w relacjach między ubezpieczycielami a brokerami, podkreślając ich znaczenie dla praktyki rynkowej.
Dyskusja w tej części była szczególnie intensywna – zderzyły się tu perspektywy doktryny, regulatora i rynku, co unaoczniło potrzebę dalszego dialogu i doprecyzowania roli tzw. soft law.
III PANEL – paternalizm i przyszłość regulacji
Ostatni panel, moderowany przez dr. Dawida Rogozińskiego (UG), miał bardziej refleksyjny charakter.
Dr hab. Marcin Orlicki, prof. UAM omówił zjawisko paternalizmu w prawie ubezpieczeniowym, wskazując na jego systemowy charakter i rosnące znaczenie w regulacji rynku. Dr hab. Edyta Rutkowska-Tomaszewska, prof. UWr przeanalizowała sposoby i kierunki ingerencji KNF w dystrybucję produktów ubezpieczeniowych, stawiając pytanie o kierunek zmian i granice ochrony klienta. Na zakończenie dr Kamil Szypt (Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie) podjął problem oceny „ekonomicznej uczciwości” produktów ubezpieczeniowych przez organ nadzoru, wskazując na ryzyko nadmiernej ingerencji w swobodę rynku.
Finalna dyskusja podsumowująca ukazała wyraźnie, że choć wszyscy uczestnicy dostrzegają potrzebę regulacji, to kluczowym wyzwaniem pozostaje jej proporcjonalność oraz adekwatność do realiów rynkowych.
Całość obrad potwierdziła, że konferencja była jednym z najważniejszych wydarzeń naukowych w obszarze prawa ubezpieczeniowego w Polsce w ostatnim czasie.
Konferencja nie tylko stworzyła przestrzeń do pogłębionej refleksji naukowej, ale także – dzięki udziałowi przedstawicieli instytucji takich jak Polska Izba Ubezpieczeń i Rzecznik Finansowy – umożliwiła realne zbliżenie teorii i praktyki.
Warsztaty dla Studentów i Licealistów
Istotnym elementem wydarzenia były także warsztaty przeprowadzone przez prof. Pierpaolo Marano dla studentów naszego Wydziału, pt. Cross-Border Insurance Distribution in the EU: Regulatory Challenges and Case Studies. Ponad 30 Studentek i Studentów pracowało metodą case-study nad problemami praktycznymi opracowanymi przez Profesora na kanwie rzeczywistych dylematów związanych z transgranicznym świadczeniem usług ubezpieczeniowych.
W czwartek zaś warsztaty dla licealisów przeprowadził dr Dawida Rogoziński z Pracowni Prawa Ubezpieczeniowego WPiA UG. Ich celem było zwiększenie świadomości młodych ludzi w zakresie funkcjonowania rynku ubezpieczeniowego, ze szczególnym uwzględnieniem umów ubezpieczeń turystycznych. Punktem wyjścia do dyskusji były historie znane licealistom z popularnych seriali na platformach streamingowych, co skutecznie przyciągnęło ich uwagę i zachęciło do aktywnego udziału w zajęciach.
Wymiar nieoficjalny
Nie mniej ważny był nieoficjalny wymiar spotkania. Już w czwartek uczestnicy mieli okazję do integracji przy muzyce jazzowej, co stworzyło przestrzeń do swobodnej wymiany myśli i nawiązywania relacji. Z kolei piątkowa uroczysta kolacja stanowiła zwieńczenie dnia obrad, sprzyjając dalszym rozmowom i umacnianiu współpracy. Tego rodzaju inicjatywy, choć pozamerytoryczne, odgrywają kluczową rolę w budowaniu spójności środowiska naukowego i ubezpieczeniowego.
Podziękowania
Szczególne podziękowania należą się sponsorowi wydarzenia - Grupie ERGO Hestia S.A., który zapewnił finansowe wsparcie dla tej inicjatywy oraz Dziekanowi WPiA UG, który również wsparł finansowo organizację wydarzenia.
Podziękowania należą się także komitetowi organizacyjnemu na czele z dr hab. Dorotą Maśniak, prof. UG oraz dr. Dawidem Rogozińskim. W jego skład weszli także Julia Radczuk, Damian Littwin, Jakub Stybor, Marcel Myśliński i Aleksandra Gnas – doktoranci i studenci działający w Kole Naukowym Prawa Ubezpieczeniowego WPiA UG, których zaangażowanie przyczyniło się do sprawnej organizacji wydarzenia.
Na zakończenie warto dodać, że nagranie z konferencji będzie dostępne na profilu
co pozwoli na ponowne zapoznanie się z jej przebiegiem oraz dotarcie do szerszego grona odbiorców.
